Forti Rikażli, bħal kull fortizza ewlenija oħra mibnija mill-Ordni ta’ San Ġwann f’Malta, kienet mgħammra bil-knisja tagħha għall-qadi tal-ħtiġijiet spiritwali tad-difensuri stazzjonati hemmhekk. Għaldaqstant, hekk kif il-bini tas-swar u tal-faċilitajiet l-oħra beda joqrob lejn tmiemu, ingħata bidu għat-tiswir tal-knisja.
Il-pjanta ġiet fdata f’idejn l-inġinier residenti tal-istess Ordni Fra Mederico Blondel, filwaqt li l-ewwel ġebla tqiegħdet fl-1696. Ix-xogħol mexa b’ritmu sostnut, tant li l-konsagrazzjoni seħħet fil-15 ta’ Mejju 1698. Kif mistenni, din ġiet iddedikata lil San Nikola ta’ Bari b’tifkira tal-Gran Mastru Nicolas Cotoner li kien ta bidu għall-bini ta’ din il-fortizza fl-1670, filwaqt li l-finanzjament ta’ din il-knisja ġie kopert mill-Fondazzjoni Cotoner imwaqqfa minnu.
Bid-differenza tal-knejjes l-oħra mibnija fil-fortizzi tal-Ordni, din ġiet mgħollija għall-Parroċċa taħt il-ġurisdizzjoni tal-istess Ordni ftit wara t-tlestija tagħha. Naturalment, dan l-iżvilupp ma niżilx tajjeb mal-Isqof ta’ Malta, tant li nqalgħet kwistjoni kbira li damet tkarkar is-snin. Id-deċiżjoni aħħarija tat raġun lill-Isqof, u l-Knisja ta’ San Nikola fil-Forti Rikażli bdiet tagħmel parti mill-Parroċċa tal-Birgu sakemm imbagħad, twaqqfet il-Parroċċa tal-Kalkara fl-1897. (ara Knisja Parrokkjali ta’ San Ġużepp, il-Kalkara).
Minn Barra
Id-dehra esterna tal-knisja tintegra tajjeb ferm mal-atmosfera kiebja tas-swar u tal-faċilitajiet anċillari. Fil-fatt, il-volum kubiku tagħha huwa kemmxejn miksur minn elementi Manjeristi u Barokki. Il-faċċata ewlenija għandha bieb, tieqa ovali fil-parti ta’ fuq u kif ukoll frontispizju fuq ir-riħ tal-gwarniċun, filwaqt li l-faċċati tal-ġnub huma maqsuma fi tliet bajjiet u għandhom tieqa f’kull taqsima.
Minn Ġewwa
B’ tul ta’ 18-il metru u wisa’ ta’ 9 metri, i-volum intern jispira sens ta’ sofistikazzjoni Barokka. Dan jispikka l-aktar fil-prospettivi tal-artali u fil-gallerija tal-orgni. Il-pittura tal-artal maġġur saret minn Mattia Preti u turi lil San Nikola ta’ Bari fil-preżenza tal-benefattur ewlieni, il-Gran Mastru Nicolas Cotoner. L-altari laterali huma ddedikati lill-Madonna tal-Pilar, u lil San Ġwann Evanġelista flimkien ma’ San Lawrenz. Dawn il-pitturi, u kif ukoll l-għamajjar u l-opri tal-arti l-oħra, inġabru mill-awtorijiet fl-aħħar snin tas-seklu għoxrin u ġew merfugħa fil-Kollezzjoni Nazzjonali. Fiż-żmien, il-Knisja ta’ San Nikola kienet mogħnija wkoll b’għadd ta’ relikwi u b’ikona ta’ San Nikola. Din tal-aħħar kienet inġabet minn Rodi fl-1530 u eventwalment ġiet irregalata lil din il-knisja fl-1744. Minkejja li l-opri tal-arti u l-għamajjar kollha m’għadhomx fil-post, din il-knisja għad għandha diversi elementi interessanti, fosthom il-ballavostrar tal-presbiterju u tal-gallerija tal-orgni. Daqstant interessanti hija l-kripta li tinsab taħtha. Din tinkludi żewġ artali tal-ġebel.
Dati Ewlenin
1696: bidu tal-bini tal-knisja
1698: konsagrazzjoni tal-knisja
1897: twaqqif tal-Parroċċa tal-Kalkara u għaldaqstant din il-knisja tibda taqa’ fit-territorju tagħha
1722: bini ta’ dar ġdida għall-Kappillan
1744: għoti tal-ikona medjevali ta’ San Nikola
1964: għeluq ta’ Forti Rikażli u abbandun tal-knisja
