IL-COLLACHIO, IL-BIRGU

Il-wasla tal-Ordni f’Malta ġabet bidla radikali fid-demografija tal-gżejjer tagħna. Peress li Malta u Għawdex huma żgħar ferm, id-dipendenza fuq il-flotta u l-attivitá marittima kienet kbira ferm. Għaldaqstant, l-Ordni għażlet li twaqqaf il-Kunvent (kwartieri ewlenin) tagħha fil-Kottonera, b’enfasi partikolari fuq il-peniżola tal-Birgu. Hawnhekk, hija ħadet ħsieb li ssaħħaħ il-Forti Sant’ Anġlu u li tibni linja tas-swar matul il-kosta tal-Lvant u mal-wisgħa tal-għonq ta’ dan l-ilsien art imdaqqas li jifred il-Port ta’ Bormla mill-Bajja tal-Kalkara. Fl-istess waqt, l-irħajjel kostali li kien jinsab fl-akkwati tal-Knisja Parrokkjali ta’ San Lawrenz kiber f’qasir żmien u t-tessut urban mela l-wiċċ kollu tal-istess peniżola.

Dan it-tkabbir kien instigat l-aktar mill-ħolqien tal-Collachio, sewwasew il-binjiet uffiċjali tal-Ordni u r-residenzi tal-Membri tagħha. Kollettivament, il-binjiet uffiċjali kienu jissejħu l-Kunvent tal-Ordni u kienu jinkludu l-Palazz tal-Gran Mastru, il-Knisja Konventwali, is-Sacra Infermerija (l-isptar), il-Bereġ tal-Lingwi rispettivi, kif ukoll binjiet pubbliċi oħra bħall-Kastellanija (il-qorti ċivili). Fil-każ tal-Birgu, oriġinarjament il-Palazz tal-Gran Mastru kien fil-Forti Sant’Anġlu, iżda wara l-ħatra ta’ Jean de Valette fl-1557, dan ġie relokat għall-akkwati ta’ San Filippu. Dan kien qalba ewlenija tat-tmexxija tal-Ordni. Żewġ binjiet oħra t’importanza kbira kienu s-Sacra Infermerija u l-Knisja Konventwali; tal-ewwel kienet tirrapreżenta l-bidu tal-Kavallieri ta’ San Ġwann bħala Ordni Ospidaljiera għall-kura tal-pellegrini fl-Art Imqaddsa, filwaqt li l-Knisja Konventwali kienet essenzjali fil-ħajja ta’ ordni reliġjuż. Din tal-aħħar ġiet akkomodata fil-Knisja Parokkjali ta’ San Lawrenz.

Komponenti oħra ta’ rilevanza kienu l-Bereġ u r-residenza tal-Kappillani tal-Ordni.  Il-Bereġ kienu l-kwartieri tal-Lingwi rispettivi. Fiż-żmien li l-Ordni kien f’Malta dawn kienu: (1) Aragona, Katalunja u Navarra, (2) Kastilja, Lijon u Portugal, (3) Provenza, (4) Averna, (5) Franza, (6) Italja, (7) Ġermanja, u (8) Ingilterra. Bejniethom, dawn kienu jkopru d-dinja Kattolika ta’ dak iż-żmien. Kull waħda minn dawn il-Lingwi kien ikollha responsabbiltà speċifika fit-tmexxija u l-ħidma tal-Ordni. Fil-fatt, il-Lingwa ta’ Aragona, Katalunja u Navarra kienet responsabbli mill-forniment tal-Ordni, il-Lingwa ta’ Kastilja, Lijon u l-Portugal kienet tamministra l-affarijiet barranin, il-Lingwa ta’ Provenza kienet tieħu ħsieb il-finanzi, l-artillerija u l-armerija, il-Lingwa ta’ Averna kienet fdata  bit-tmexxija tal-forzi armati, il-Lingwa  ta’ Franza kienet responsabbli mill-isptar, il-Lingwa tal-Italja kienet tmexxi l-flotta navali, il-Lingwa tal-Ġermanja kienet tieħu ħsieb il-bini u ż-żamma tas-swar, filwaqt li l-Lingwa tal-Ingilterra kienet tamministra l-kavallerija u l-għassa kostali.

Għaldaqstant, il-Bereġ kienu jservu bħala ċentri amministrattivi u kif ukoll ta’ kunvent għall-membri tal-Lingwa rispettiva. Infatti, il-prijuri u l-membri novelli tal-istess Lingwi kienu jgħammru fil-Berġa tagħhom, filwaqt li l-membri bbażati barra minn Malta kienu joqogħdu hemmhekk sakemm idumu Malta. Il-Bereġ kienu jservu wkoll bħala ċentru ċiviku għall-membri tal-Lingwa, tant li kull Berġa kienet tkun mgħammra b’kamra kbira għaż-żamma tal-laqgħat u l-ikliet. Binja oħra li kienet taħdem fuq l-istess kunċett tal-Bereġ kienet id-dar tal-Kappillani tal-Ordni. Minkejja li l-Kavallieri ta’ San Ġwann kienu lajċi (jiġifieri ma jirċevux l-Ordni Sagri),  l-Ordni kellha l-fakultà li ssieħeb saċerdoti djoċesani. Dawn kienu jamministraw il-Knisja Konventwali u joffru s-servizzi spiritwali fl-isptar u mal-bqija tal-Ordni, u ma kienux suġġetti għall-awtorità djoċesana.

Minbarra dawn il-binjiet, il-Collachio kien jiġbor ukoll id-djar privati tal-Kavallieri.  Fil-fatt, il-maġġoranza assoluta tagħhom ma kienux jgħixu fil-Bereġ ħlief għall-ewwel snin tas-sħubija. F’dan is-sens, il-Collacchio kien mifrux fuq il-maġġor parti tal-Birgu, speċjalment fix-xaqlibiet tal-Lvant u tat-Tramuntana, peress li dawn l-akkwati kien għadhom mhux maħnuqa mill-bini mal-wasla tagħhom f’Malta fl-1530. Wara li fl-1581 il-Kunvent tal-Ordni tmexxa għall-Belt Valletta, dawn il-binjiet bdew jintużaw għal skopijiet oħra bħal fil-każ tas-Sagra Infermerija u tal-Kastellanija li ġew żviluppati fil-Monasteru ta’ Santa Skolastika u fis-sede tal-Inkwiżizzjoni Rumana rispettivament. Binjiet oħra nbidlu, filwaqt li l-attakki qerrieda tal-għadu waqt it-Tieni Gwerra Dinjija għamlu ħerba minn diversi kwartieri. Madankollu, it-toroq imserrpa tal-Collachio għad għandhom elementi konsistenti mas-seklu 16.

RITRATTI

Filter

JUAN BAUTISTA AZZOPARDO

Juan Bautista Azzopardo, imwieled l-Isla fl-1772, kien perit u privat navali ta’ suċċess li aktar…

EMMANUEL DE ROHAN

Emmanuel de Rohan was born in la Mancha, Spain on 18 April 1725. His father…

VINCENZO LABINI

Vincenzo Labini, born in Bitonto, Italy in 1735, was appointed Bishop of Malta in 1780…

PAUL ALPHÉRAN DE BUSSAN

Paul Alphéran de Bussan became Bishop of Malta in 1728-1757. He was instrumental in building…

GIAN FRANCESCO ABELA

Gian Francesco Abela, born in Birgu, was a distinguished priest, historian, and vice-chancellor of the…

MIGUEL JERÓNIMO DE MOLINA

Miguel Jerónimo de Molina, born in Fortanete in 1638, served as Bishop of Malta from…

Filter

Jiġi ikkonsagrat l-Oratorju tal-Kurċifiss f’Bormla1783

23 TA’ NOVEMBRU 1783

L-ewwel ġebla tal-Oratorju tal-Kurċifiss li jinsab maġenb il-Knisja Parrokkjali tal-Kunċizzjoni, tqegħdet f’Diċembru tal-1731, mill-Isqof ta’…
Imut il-Pittur Francesco Zahra1773

19 TA’ AWWISSU 1773

Huwa beda l-karriera artistika tiegħu bħala skultur fil-bottega ta’ missieru u aktar tard tħarreġ fil-pittura…
Jitwieled fl-Isla Juan Bautista Azopardo1772

19 TA’ FRAR 1772

Juan Bautista Azopardo kien privat u militari Malti li ġġieled taħt il-bnadar tal-Olanda, Spanja, u…
Imut l-Arċisqof Ferdinandu Mattei1761

14 TA’ LULJU 1761

Ferdinandu Mattei sar Isqof tad-Djoċesi ta’ Malta fil-15 ta’ Mejju 1808
Titqiegħed l-ewwel ġebla tal-Knisja tal-Kapuċċini iddedikata lil Santa Barbara1736

18 TA’ ĠUNJU 1736

Fit-18 ta’ Ġunju 1736, l-Isqof Paolo Alpheran de Bussan poġġa l-ewwel ġebla tal-Knisja tal-Kapuċċini ddedikata…
Saret ċerimonja biex timmarka l-bidu tal-bini tal-Kunvent tal-Kappuċċini1736

26 T’APRIL 1736

Il-pjanti tal-Knisja u tal-Kunvent tal-Kapuċċini fil-Kalkara saru mill-Kapuċċin Patri Ġużepp mill-Isla.

Filter

IL-KNISJA U L-KUNVENT TAL-MADONNA TAL-KARMNU, IL-BIRGU

Il-Fratellanza tal-Galeri, stabbilita f’din il-knisja, kienet torganizza l-Purċissjoni s-Sewda bil-parteċipazzjoni ta’ lsiera jkaxkru ktajjen tqal…

IL-KNISJA TAT-TWELID TAL-MADONNA FIL-FORTI SANT’ANĠLU, IL-BIRGU

Imħaffra fil-blat, din kienet il-knisja parrokkjali oriġinali għan-nies tal-Kottonera u huwa maħsub li twaqqfet mill-Konti…

L-ORATORJU TAL-KURĊIFISS, IL-BIRGU

Żur din il-kappella tal-Fratellanza tal-Kurċifiss biex tara sitt vari tal-Ġimgħa l-Kbira u l-iskultura ta’ Kristu…

IS-SWAR TA’ SANTA MARGERITA, BORMLA

Il-preparazzjoni tal-kontenut dwar dan il-post bħalissa għaddejja u se tiġi aġġornata dalwaqt

IS-SWAR TAL-KOTTONERA

Content preparation about this location is currently in progress and will be updated soon

IL-COLLACHIO, IL-BIRGU

Dan kien l-isem li ngħata l-inħawi fil-Birgu fejn kien hemm il-binjiet uffiċjali tal-Ordni, bħas-Sagra Infermerija,…