Il-Kottonera hija art tal-baħar. Ir-raġuni ewlenija għall-iżviluppi mingħajr preċedent matul is-seklu 16 u l-attivitá intensiva fl-inħawi sal-aħħar diċenji tas-seklu 20, hija riżultat tal-għamla ġeografika, sewwasew il-kumplimentarità tal-port kenni ta’ Bormla u taż-żewġ ilsna art tal-Birgu u tal-Isla. Flimkien, dawn jiffurmaw ambjent ideali għall-iżvilupp ta’ qawwa navali fil-qalba ta’ kullana ta’ bliet interdipendenti u mħarsa b’reqqa kbira. Fl-istess waqt, il-Kottonera tifforma parti minn realtà ferm akbar li tinkludi kemm il-Port il-Kbir, kif ukoll il-Port ta’ Marsamxett. Dawn jiffurmaw riżorsa naturali tal-iprem kwalità li poġġiet lill-Malta fuq il-mappa tar-rotot ewlenin tat-tbaħħir fil-Mediterran sa mill-bidu tal-era klassika.
L-importanza ta’ Malta fl-istorja tat-tbaħħir fil-baħar nofsani ħadet spinta kbira mal-wasla tal-Ordni ta’ San Ġwann fl-1530. Il-portijiet ta’ Malta, iżda b’mod partikolari l-port ta’ Bormla, ma baqax sempliċi bejta tal-pirati tal-baħar, iżda sar il-bażi ta’ forza marittima li kienet tħaddan in-nobbiltà Kattolika tal-Ewropa tal-Punent. Mal-wasla tagħha f’Malta, l-Ordni ħadet xejra aktar marittima peress li l-allejati u l-għedewwa tagħha kienu kollha fuq artijiet oħra. Il-flotta tal-Ordni kienet ukoll il-garanzija tas-sopravivenza tagħha peress li l-gżejjer ta’ Malta u Għawdex ma setgħux joffru l-ħtiġijiet kollha, lanqas dawk bażiċi tal-ikel. Naturalment, dan wassal sabiex il-Port ta’ Bormla jiġi attrezzat b’faċilitajiet għall-bini u l-manutenzjoni tal-bastimenti, kif ukoll għall-ħażna tal-merkanzija.
L-Ordni ta’ San Ġwann ġiet kostretta titlaq minn Malta fl-1798, iżda l-importanza tal-portijiet ta’ Malta fl-ebda ħin ma xxellfet. Anzi, it-twaħħid ta’ Malta mar-Renju Brittaniku fl-1800 ssarraf fil-bidu ta’ kapitlu ferm aktar movimentat. Dan peress li Malta ġiet addottata bħala l-bażi tal-kwartieri ġenerali tal-Flotta Rjali tal-Mediterran, u wara t-telfa tal-gżira ta’ Majorka fl-1802, il-portijiet ta’ Malta saru ċ-ċentru ewlieni għall-operat tagħha. Fl-istess waqt, l-avvanzi teknoloġiċi li ġabet magħha r-rivoluzzjoni industrijali kienu fl-aqwa tagħhom u għaldaqstant il-bastimenti bdew kull ma jmur jinbidlu. Naturalment, il-faċilitajiet tal-portijiet kellhom ukoll jiġu aġġornati b’mod kostanti.
Dan wassal għall-iżvilupp tal-baċiri, li huma ħwat enormi ’l isfel minn wiċċ il-livell tal-ilma baħar u li huma attrezzati b’entratura li tippermetti lill-bastimenti jidħlu u joħorġu minnhom. Meta l-bastiment isib postu fil-baċir, l-entratura tingħalaq, tiġi ssiġillata sew, u l-ilma baħar jitbattal sabiex it-tarznara jkunu jistgħu jaħdmu fuq il-ġnub u l-qiegħ tiegħu. It-Tarzna ta’ Malta kellha xejn anqas minn seba’ baċiri mqassma maż-żewġ naħat tal-Isla. L-ewwel wieħed li nbena jinsab fix-xatt ta’ Bormla. Il-proġett beda fl-1844, u meta ġie inawgurat fl-1847, dan kien l-uniku baċir tal-Flotta Rjali barra l-Ingilterra. Fi żmien għaxar snin, dan tkabbar sabiex jakkomoda żewġ bastimenti, u nbnew erba’ baċiri oħra fuq ix-xaqliba tal-punent tal-Isla, jew kif kienet magħrufa Il-Port tal-Franċiżi. Minbarra l-baċiri, inbnew ukoll numru ta’ ħwienet tax-xogħol u mħażen, u kif ukoll il-faċilitajiet neċessarji għall-eluf ta’ ħaddiema impjegati fil-bini u t-tiswija tal-opri tal-baħar.
L-importanza tat-Tarzna ta’ Malta spikkat l-aktar fiż-żminijiet imwegħra tal-konfrontazzjoni bejn is-superpotenzi, b’mod partikulari fiż-żewġ gwerer dinjija. Iżda kull bidu għandu tmiem, u l-istess ġara fir-relazzjoni ta’ bejn il-qawwa Navali Rjali u t-Tarzna ta’ Malta. Wara li l-kriżi tas-Swejż fl-1956, il-qawwiet tar-Renju Unit bdew jaraw kif jaħsbu biex jirtiraw il-flotta tagħhom mill-Mediterran bil-għan li jittaffa l-piż finanzjarju marbut mal-kolonji. Ix-xogħol ta’ sorveljanza għaż-żamma tal-paċi ġie fdat f’idejn is-Sitt Flotta Amerikana. Għaldaqstant, l-użu tat-tarzna ta’ Malta ġie fix-xejn, u l-għajxien ta’ eluf ta’ familji kien jinsab f’xifer l-irdum. L-unika tama kienet li t-tarzna tidħol f’oqsma oħra, b’mod partikolari l-bini u t-tiswija tal-bastimenti merkantili. Dan wassal sabiex it-Tarzna ta’ Malta tingħata lill-kumpanija Messrs C.H. Bailey ta’ Wales fl-1959.
Il-kumpanija Bailey damet tmexxi t-Tarzna ta’ Malta ghal madwar disa’ snin, sakemm fl-1968, il-Gvern Malti ħadha f’idejh. Fl-istess waqt, fl-1975 ġie mibni s-seba’ u l-akbar baċir. Dan seta’ jsir bl-għajnuna teknika u finanzjarja tar-Repubblika taċ-Ċina, u huwa meqjus l-akbar baċir fil-Mediterran. Fl-1979, imbagħad ġie mwaqqaf kunsill għat-tmexxija tat-Tarzna, iżda l-isfidi tal-industrija ssarrfu fl-akkumulu ta’ mijiet ta’ miljuni ta’ dejn. Għaldaqstant, il-Gvern Malti ddeċieda li jagħlaq u jillikwida t-Tarzna fl-2010. Fl-istess waqt, parti sostanzjali mill-faċilitajiet tagħha ġew mikrija lil kumpanija Taljana Palumbo Shipyards. Fl-istess waqt, il-baċiri wieħed u tnejn u l-ħwienet tax-xogħol tal-madwar ġew mibdula f’żoni pubbliċi u fil-Kampus tal-Universita Amerikana ta’ Malta rispettivament.
