VICTORIN GALEA
Victorin Galea twieldet fl-1926, bint Manwel Casha u Karmena xebba Bonello. Missierha kien magħruf bħala il-Bronk. Imwielda f’ familja ta’ atturi ġewwa l-Isla, Vitorin bdiet turi interess fit-teatru minn eta’ żgħira ħafna. Għal żmien qasir, kienet ukoll iddoqq il-vjolin.
Fi tfulitha kienet kuntenta ħafna imma t-Tieni Gwerra Dinjija biddlet kollox. Manwel u Karmena kienu evakwati l-Imdina biex jaħarbu mill-bombardamenti li kienet għaddejjja minnhom Malta, speċjalment in-naħa tal-Port il-Kbir. Il-gwerra ħalliet effetti trawmatiċi fuq ħajjet Vitorin u ħafna oħrajn. Missierha miet waqt il-gwerra u din effetwat liż-żagħżugħa Vitorin. Madanakollu, il-mewt ta’ missierha u l-avvenimenti traġiċi tal-gwerra ma demoralizzawx it-talenti tal-familja tagħha. Fil-fatt, ħuha Benny waqqaf kumpanija żgħira u beda jorganizza eżekuzzjonijiet żgħar fit-Teatru Astoria fir-Rabat. Huma wettqu ħafna eżekuzzjonijiet li kienu ta’ għajnuna fil-lokalita biex mentalmet u emozjonalment jaħarbu mill-flaġell tal-attakki u d-distruzjoni tal-gwerra. Vitorin użat l-arti biex tikkontrolla l-weġgħat tagħha u għenet oħrajn għal dan l-istess għan.
Fl-1942, il-karriera artistika ta’ Victorin ħadet żvolta ‘l quddiem. Fl-operetta Figorini Belli kellha tieħu sehem fiha Ġuża Caruana iżda peress li kienet indisposta, Vitorin ġiet mitluba tidħol flokha. Ta’ min jinnota li Vitorin bkiet biex ma tagħmilx il-parti imma xorta rnexxila tagħti prestazzjoni straordinarja. Hija mpressjonat kemm lill-udjenza kif ukoll lid-diretturi tal-operetta. Minn hemm ‘il quddiem Vitorin ma ħarsitx lura u saret waħda mill-atturi l-aktar imfittxija ta’ Malta.
Hija bdiet tikkolabora mal-aktar atturi Maltin importanti u ta’ talent fosthom Charles Clews, Johnny Catania, Nosi Ghirlando, Charles Thake u Johnny Navarro. Madanakollu Vitorin kienet mara u dak iż-żmien, in-nisa ma setgħux jaħdmu fuq il-palk, anzi kienu jiġu nsulentati. Dan kien dnub mejjet. Fil-fatt, fid-dramm ta’ Clews, ‘It-Tieġ ta’ Karmena Abdilla’, kien Nosi Ghirlando li ħadem il-parti ta’ Karmena. Kien għalhekk li ħafna atturi rġiel kienu jaħdmu l-partijiet tan-nisa. Kienet fil-fatt Vitorin li kissret din it-tradizzjoni ħażina. Il-persuna ta’ Vitorin Galea kienet maqtugħa perfettament għar-rwol ta’ Karmena Abdilla.
Wara l-gwerra, Malta kienet post ta’ kostruzzjoni. Il-pajjiż ried isib l-identita’ u l-wirt tiegħu. It-teatru popolari, immexxi minn Charles Clews, ta identita’ ġdida lil ħafna Maltin. L-avvanzi teknoloġiċi bid-dħul tar-Rediffusion u s-sitcoms tiegħu flimkien max-xandir tal-eżekuzzjonijiet saru parti mill-ħajja Maltija. Clews, Johnny Navarro, Charles Thake, Gemma Portelli u Vitorin Galea kantaw u rrekordjaw drammi fejn paxxew mijiet ta’ eluf ta’ nies.
Fis-sittinijiet, Victorin kienet qiegħda tiġi onorata mill-awtoritajiet Maltin. Bdiet tirbaħ ħafna unuri u kienet imfaħħra saħansitra minn Francis Ebejer, fost oħrajn. Hija rnexxila toħloq il-kumpanija teatrali tagħha flimkien ma’ Armando Urso u Johnny Navarro.
Matul is-sebgħinijiet sa tard fit-tmeninijiet, iċ-ċinema u t-teatru, bħal kumplament tal-arti kienu minsija. Sfortunatament Malta qatt ma rpiljat minn dan, jidher li l-awtoritajiet insew minn kien wara l-moral tan-nies fiż-żmien iebes tal-gwerra. Madankollu, Vitorin kienet imfittxija mill-ġenerazzjoni żagħżugħa meta t-teatru beda jerġa’ jieħu l-ħajja. DH productions ikkuntatjaw lill-attriċi veterana biex terġa’ taħdem id-dramm ‘It-Tieġ ta’ Karmena Abdilla’. Victorin, li kienet magħrufa għall-għajnuna u l-inkorraġġament li tagħti lill-atturi żagħżagħ, ħadmet fid-dramm ta’ Clews u kienet imxandra fuq it-televiżjoni lokali. Hija ħadmet flimkien ma’ Hermann u Karl Bonaci u John Suda. Għal darba oħra irnexxila taħkem l-immaġinazzjoni tal-Maltin fl-irwol li kienet perfetta għaliha, eżatt kif kien qal ħabibha u l-attur Mario Micallef. Vitorin kienet tirrapreżenta kemm lil Karmena Abdilla kif ukoll lid-dramm famuż u traġiku ‘Madonna taċ-Ċoqqa’. Din tal-aħħar juri biċ-ċar il-versatilita’ ta’ din l-attriċi.
Vitorin mietet fl-1996. Malta tilfet attriċi straordinarja, imma wkoll mara umli u ta’ qalb tajba li qatt ma nsiet il-passat u l-għan ewlieni tagħha, dak li tferraħ lin-nies. Bħal ħafna atturi ta’ żmienha, Vitorin kienet attriċi kbira u umli bħal nies komuni. Il-ġenerazzjoni tagħha hija insostitwibbli.
Sorsi
https://mt.wikipedia.org/wiki/Vitorin_Galea
03/05/2022
